Nu de zomer op zijn einde raakt en de eerste bladeren al bruin worden, is het tijd om na te denken over de mooiste herfstfoto’s. De herfst is een klassieke tijd voor landschapsfotografen, uiteraard vanwege het kleurende bladerdak. Maar er is meer te vinden dan vallende bladeren in de herfst! Ik neem je mee naar de vijf mooiste composities van de herfst.

1. Doe eens een herfst zonsopgang

Al vanaf 21 juli beginnen de dagen weer korter te worden, maar nu de herfst aanbreekt, komen de zonsopgang tijden weer in een normalere tijd voor. Moest je als landschapsfotograaf in de zomer al soms om half vier je wekker zetten om op tijd te zijn, nu worden de tijden al rap beter. Tegen eind september is de zonsopgang al om een relaxte half acht, eind oktober ligt deze pas rond half negen. Op de 28ste oktober gaat de wintertijd weer in, waardoor de zon weer om half acht opkomt.

Hetzelfde geldt uiteraard ook voor de zonsondergang. Deze is veel eerder naarmate de herfst vordert. Eind september gaat de zon rond 19:15 onder, een maand later al om 17:15 (vanwege de wintertijd). Maar goed, we hadden het over de zonsopgang. Persoonlijk vind ik niks mooier dan de zon te zien opkomen boven het land en de natuur te zien (en te horen) ontwaken.

De zonsopgang kun je zowel met een groothoeklens (met een voorgrondobject of lijnen in het landschap) als met een telelens vastleggen. Door gebruik te maken van een telelens breng je de landschapselementen dichter bij elkaar. Door niet teveel elementen in je compositie te nemen, kan de sfeer alleen maar verbeteren.

IMG_1407

2. Mistige herfst ochtenden

Nu we het toch over de zonsopgang hebben, in de herfst is door de dalende temperaturen ook meer kans op ochtendmist. Mist zijn kleine zwevende regendruppeltjes die vlak bij het aardoppervlakte zweven. Mist is eigenlijk een soort laaghangende wolk. Mist ontstaat als de lucht vlak boven een oppervlakte afkoelt. 

Door de afkoeling gaat de waterdamp in de lucht langzaam over in waterdruppeltjes. Dat wordt condensatie genoemd en dat gebeurt wanneer de luchttemperatuur hetzelfde is als de dauwpunt temperatuur. Om mist te vormen zijn ook condensatiekernen nodig, kleine vaste of vloeibare deeltjes waaraan het water zich kan hechten zodat druppeltjes ontstaan. Condensatiekernen zijn bijvoorbeeld zoutkristallen boven zee of stof in de lucht. 

Er zijn diverse manieren om mist te voorspellen. Een warme, zonnige dag, gevolgd door een koele nacht is een goede indicator voor mist. Als je meer zekerheid wilt, kun je gebruik maken van diverse apps. Buienradar geeft in een aparte pagina de mistverwachting aan. De Belgische landschapsfotograaf Bart Heirweg heeft sinds kort een nieuwe service genaamd Mistradar. Door gebruik te maken van vele lokale weerstations kan deze (betaalde) dienst zeer nauwkeurig mist voorspellen waarna je een waarschuwing krijgt via mail en/of SMS.

Bij mist kun je heel goed gebruikmaken van een (lichte) telelens en een relatief leeg landschap om de sfeer van de ochtendmist en bijvoorbeeld de opkomende zon te optimaliseren.

Herfst-Herfstfoto-Herfstfotografie-mist

3. Natuurlijk vallende bladeren

Verkleurende en vallende bladeren horen natuurlijk bij de herfst. Het hele fenomeen blijft nog een klein mysterie. Bladeren verkleuren doordat de boomsappen die de fotosynthese ondersteunen langzaam minder worden en de bladeren afsterven. De kleur wordt bepaald door de type boom en de snelheid waarmee de sapstroom ophoudt. Wanneer een boom begint met verkleuren ligt aan de complexe combinatie aan omstandigheden van dag- en nachttemperaturen en neerslagpatronen. 

Elk jaar is anders qua tijdstip en intensiteit van de verkleuring. Een natte herfst kan het verkleuringsproces in een sneltreinvaart afwikkelen en de bladeren enorm snel laten vallen. Een droge warme nazomer kan een het proces heel lang uitrekken. We gaan dit jaar weer zien wat het gaat brengen.

Vallende bladeren kun je natuurlijk en vele vormen vastleggen. Denk aan een laantje in het bos met een kleurrijk bladerdek op de grond, of aan een verloren blaadje aan een lege tak. Natte bladeren kunnen met behulp van een polarisatiefilter een betere reflectie krijgen, zodat ze nog beter uit komen in je compositie.

IMG_2944

4. Kolkende riviertjes

Vlak over de grens hier in het zuiden beginnen de Ardennen; een prachtig woest natuurgebied vol met bossen, rotsige gebieden, veengebieden en woeste riviertjes die door de valleien stromen. Voorbeelden hiervan zijn de Ninglingspo, de Sambre en de Hoëgne. Juist in de herfst, als de bladeren aan het vallen zijn en de waterstand hoog is, kan dit prachtige composities opleveren. Met als gevolg dat er vele fotografen die richting uittrekken als de herfst in volle gang is.

Maar ook in Nederland is voldoende water te vinden die minstens zulke mooie condities kunnen leveren. Hoewel de riviertjes en beekjes in Nederland niet door rotsige uitgesleten dalen stromen, kan de stroming de gevallen bladeren nog steeds een mooie compositie geven. Gebruik bijvoorbeeld een lange sluitertijd om de beweging van de bladeren te accentueren. Een polarisatiefilter kan de reflecties juist versterken of afzwakken, al na gelang de wens van jezelf.

MH5D2648

5. Stormachtige herfstluchten

Met de naderende herfst wordt ook de kans op onstuimiger weer groter. Ik schreef al eerder over het al dan niet snel vallen van de bladeren door veel regen. De herfst staat bekend om haar onstuimig weer. Depressies en heuse stormen kunnen voor veel wind en neerslag zorgen. Het eerste gevoel zal zijn om veilig en warm achter het raam te blijven en met een kop warme chocolademelk de bladeren en de regen te zien langs razen. Echter, deze omstandigheden zorgen juist voor de mooiste luchten.

Een landschapsfotograaf is een halve weerman of –vrouw en op momenten van weersverandering (een naderende of juist wegtrekkende storing) zijn momenten die het mooiste licht geven. Op het moment dat de storm aankomt of juist wegtrekt, zeker als dit plaatsvindt tijdens het gouden uur, zijn de momenten dat je in het veld moet staan. Want dat zijn de momenten dat de kans op bijzonder licht het grootst is.

Je kunt natuurlijk naar bekend (of minder bekende) natuur hotspots rijden om dat licht vast te leggen. Maar het is goed om een aantal bekende plekken in de buurt, het liefst op een kwartier tot een half uur rijden, te hebben die je door en door kent en waar je snel een compositie kunt vinden. Als de regen dan ’s avonds optrekt of de storm eindigt, kun je snel reageren om alsnog het licht te vangen.

MH5D1634

Tot slot

Ik heb het nog niet eens gehad over de vele andere mogelijkheden die de natuur biedt in deze periode, zoals de rijke variëteit van Paddenstoelen of de bekende Hertenbronst in september. De keuze is reuze voor de fotograaf in de herfst, niet voor niets wordt dit jaargetijde vaak als favoriet jaargetijde aangemerkt door fotografen.

Reacties (2)

Your Avatar
M. Tjallema 5 oktober om 11:06

De herfst is een schitterend seizoen om te fotograferen.

Naar aanleiding van dit blog, heb ik mijzelf de opdracht gegeven om met al de 5 beschreven composities aan de slag te gaan. Leuke uitdaging!

Reageer hier op
Your Avatar
Nelleke Glasbergen 20 oktober om 15:43

Dank je wel voor de tips!
Vooral de mistfoto's vind ik schitterend...

Reageer hier op

Anderen bekeken ook

Meer artikelen over fotografie

Hij staat voor je klaar!
Oeps... Niet alle gegevens zijn correct ingevuld!
Foto! Clubmagazine Downloaden